Blisko 100 owiec rasy wielkopolskiej wypasa się na farmie fotowoltaicznej położonej w zakładzie Volkswagen Poznań we Wrześni. Zwierzęta zastąpiły mechaniczne koszenie, pielęgnując teren pod ponad 31 tys. paneli słonecznych. Projekt łączy produkcję zielonej energii z ochroną bioróżnorodności i jest jednocześnie przedmiotem badań naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (UPP), którzy analizują wpływ agrowoltaiki na dobrostan zwierząt oraz funkcjonowanie całego ekosystemu. - To jedno z pierwszych badań tego typu prowadzonych na wielkoskalowej farmie fotowoltaicznej w Polsce - mówi dr inż. Joanna Składanowska-Baryza z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach UPP.
Farma fotowoltaiczna przy zakładzie Volkswagena we Wrześni, zbudowana przez firmę Quanta Energy, która odpowiada także za jej eksploatację, należy do największych przyzakładowych instalacji tego typu w Europie. Obejmuje ponad 31 tys. paneli, zajmuje około 27 hektarów i osiąga moc 18,3 MW. W słoneczne dni może zapewnić zakładowi pełną samowystarczalność energetyczną, a w skali roku pokrywa około 25 proc. jego zapotrzebowania na energię elektryczną.
Naturalny wypas zamiast koszenia mechanicznego
Zamiast tradycyjnego koszenia trawy Volkswagen Poznań zdecydował się na rozwiązanie oparte na agrowoltaice, czyli łączeniu produkcji energii z użytkowaniem rolniczym terenu. Na obszarze farmy wypasane są owce, które w naturalny sposób utrzymują roślinność, wykorzystując jednocześnie cień i osłonę zapewnianą przez instalację fotowoltaiczną.
- Farma fotowoltaiczna produkuje dziś nie tylko zieloną energię. Stała się również miejscem, w którym wspieramy bioróżnorodność, lokalne rolnictwo i rozwój wiedzy naukowej. Wypas owiec pokazuje, że nowoczesny przemysł może harmonijnie współpracować z naturą - mówi Marzena Pillich-Grońska, dyrektorka zakładu Volkswagen Poznań we Wrześni.
Naukowcy badają agrowoltaikę
Projekt realizowany jest we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu. Naukowcy Wydziału Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach oraz Wydziału Inżynierii Środowiska i Inżynierii Mechanicznej analizują wpływ agrowoltaiki na dobrostan zwierząt, ich zachowanie oraz funkcjonowanie całego ekosystemu pod instalacją fotowoltaiczną. Badania obejmują m.in. jakość runi pastwiskowej, mikroklimat w różnych strefach farmy, właściwości gleby oraz dobrostan zwierząt. Ich celem jest lepsze zrozumienie, jak najefektywniej łączyć produkcję energii odnawialnej z rolniczym wykorzystaniem terenu.
- Agrowoltaika pozwala spojrzeć na farmy fotowoltaiczne znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat produkcji energii. Badamy wpływ instalacji fotowoltaicznych na dobrostan i zachowanie zwierząt oraz funkcjonowanie całego ekosystemu. Sprawdzamy m.in., czy zacienienie tworzone przez panele ogranicza stres cieplny zwierząt, poprawiając ich komfort i warunki bytowania. Jednocześnie analizujemy zmiany mikroklimatu, roślinności i gleby, aby wskazać rozwiązania sprzyjające efektywnemu połączeniu produkcji energii z działalnością rolniczą - mówi dr inż. Joanna Składanowska-Baryza z Katedry Hodowli Zwierząt i Oceny Surowców UPP.
Regionalna rasa pod ochroną
Na farmie wypasana jest owca wielkopolska - rasa wyhodowana właśnie w Wielkopolsce pod kierunkiem prof. Zdzisława Śliwy w ośrodku naukowym, którego kontynuatorem jest dziś Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Przez wiele lat należała do najliczniej hodowanych ras owiec w Polsce, obecnie natomiast objęta jest Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Stado trafiło na teren farmy pod koniec kwietnia i pozostanie tam do jesieni pod stałą opieką hodowców.
- Zwierzęta bardzo dobrze zaadaptowały się do nowych warunków. Widzimy, że stado czuje się bezpiecznie - owce dzielą się na mniejsze grupy i spokojnie wypasają się w różnych częściach farmy. To najlepszy dowód, że dobrze odnalazły się w tym środowisku, ponieważ stado, które czuje się zagrożone, zawsze trzyma się razem - mówi Justyna Nowak-Gajek, właścicielka stada z Owczarni w Winnej Górze.
Kierunek rozwoju nowoczesnej fotowoltaiki
Quanta Energy, odpowiedzialna za realizację i funkcjowanie farmy fotowoltaicznej we Wrześni, podkreśla, że projekt wyznacza standardy dla nowoczesnych inwestycji OZE. - Nasza współpraca z Volkswagen Poznań pokazuje, że nowoczesna infrastruktura energetyczna dla przemysłu łączy wysoką produkcję energii i bezpieczeństwo energetyczne zakładów z korzyściami dla otoczenia. Farma we Wrześni jest jednym z pionierskich przykładów takiego podejścia i dowodzi, że odpowiednio zaprojektowana instalacja fotowoltaiczna jednocześnie realizuje cele energetyczne, środowiskowe i operacyjne - mówi Piotr Grzybczak, prezes Quanta Energy.
Element strategii środowiskowej
Rozwój odnawialnych źródeł energii jest jednym z kluczowych elementów strategii środowiskowej Volkswagen Poznań. Zakłady spółki korzystają z energii ze źródeł odnawialnych, a inwestycje w instalacje fotowoltaiczne zwiększają niezależność energetyczną oraz przyczyniają się do ograniczania emisji CO₂.
Projekt wypasu owiec pokazuje, że nowoczesna infrastruktura energetyczna może pełnić znacznie więcej funkcji niż tylko produkcja energii. W jednym miejscu łączy transformację energetyczną, ochronę bioróżnorodności, wsparcie lokalnego rolnictwa oraz rozwój wiedzy naukowej.